اتمام توهم در بازار بدهی

به گزارش خبرگزاری آهن نت به نقل از دنیای اقتصاد: دیروز در حالی چهارمین مرحله از اسناد گنجینه اسلامی بانکی در فرابورس عرضه شد که نرخ هوده این اوراق با تفریق نسبت به عرضه‌های قبلی به 3/ 18 درصد رسید. در این میان، روند عادی داد و ستدها بورس سهام و کسب بازدهی مثبت این بازار مقارن با رونق نسبی بازار بدهی، مهر باطلی بر توهمات ذی‌نفعانی بود که برای بازداری از خرید و فروش این اوراق در بازار بدهی سعی می‌کردند. دسته جمعی که همچنین، عرضه بیشتر اوراق را سبب افزایش نرخ سود، عامل تضعیف اقتصاد و بازار سهام بر خلاف راستی امروز اثر می‌دادند.


فاطمه اسماعیلی: روز گذشته چهارمین مرحله از اسناد گنجینه اسلامی بانکی در نماد «سخاب4» در فرابورس ایران عرضه شد تا از این پس داد و ستدها ثانویه این اوراق در بازار سرمایه انجام پذیرد. نکته جالب پروا اینکه روز گذشته، نرخ بهره اقلیت به اوراق اخیر وارد تعلق گرفت(نسبت به نرخ سود اوراق پیشین سخاب). دیروز نرخ فایده موثر «سخاب4» در سطح 3/ 18 درصد قرار گرفت (عرضه‌های پیشین سخاب در این بازار تمامی نرخ بهره نزدیک 19درصدی را کسب کرده بودند). اواخر ماه ماضی بخشنامه بانک مرکزی برای کنترل نرخ هوده بانکی زمینه‌ساز کاهش نرخ فایده در بازار بدهی شده بود در حال حاضرنیز با وجود استحکام سیاست‌های پولی، نرخ بهره اوراق بدهی کماکان در گذرگاه کاهشی پیمان دارد. در همان سان بازدهی مثبت بازار سهام همزمان با رونق نسبی بازار بدهی، مهر باطلی بود بر انتقادهایی که بازار بدهی را به (دلیل نرخ سود بالا)عامل تضعیف بازار سهام و به تبع آن اقتصاد مملکت می‌دانستند.


تداوم تفریق نرخ سود اوراق بدهی

نرخ فایده در بازار بدهی در حالی روند کاهشی به خود گرفته است که بعضی از تفکرات، عرضه‌های اغلب در این بازار را عاملی برای افزایش نرخ فایده می‌دانستند. این تفکر البته به دفعات در گزارش‌های «آهن نت» باره نقد پیمان گرفت؛ چرا‌که عرضه‌های اغلب در بازار بدهی سبب تکامل بیشتر این بازار با حضور بازیگران اکثریت می‌شود. در عین حال همواره مازاد تقاضایی در این بازار دیده می‌شد. حال به واسطه عرضه اوراق جدید اسناد خزانه اسلامی بانکی، این انباشت تقاضا پوشش داده شده و وسیله‌ای برای تعادل نرخ فایده در بازار بدهی بوده است. در این میان با هستی اینکه مصادف شدن عرضه «سخاب»ها در بازار سرمایه با تفریق نرخ هوده بانکی، بر نرخ فایده بازار بدهی اثرگذار بود اما از سررسید عرضه نخستین سخاب در فرابورس (15 شهریور) تاکنون با وجود ثبات سیاست‌های پولی، نرخ فایده در میان اوراق بدهی موجود روندی کاهشی را در قبل گرفت. به‌طوری که «سخاب5» در نخستین روز عرضه خویش در فرابورس نرخ فایده 2/ 19 درصدی را کسب کرده بود و این رقم برای «سخاب4» (عرضه شده در روز گذشته) به 3/ 18 درصد کاهش پیدا کرد.


حرکت بورس سهام در مسیر عادی خود

در این میان در حالی به موجب ورود معاملات ثانویه اسناد گنجینه بانکی به بازار سرمایه شاهد توسعه نسبی بازار بدهی خواهیم بود که خرده گیران همواره این بازار را به‌عنوان رقیبی برای بازار سهام معرفی می‌کردند و معتقد بودند رشد بازار بدهی می‌تواند سبب تضعیف اقتصاد و در صدر آن بازار سهام به‌عنوان ویترین اقتصاد شود. این در حالی است که بورس سهام نیز طی 7 روز معاملاتی تازه (از آغاز عرضه سخاب5 تاکنون) به داد و ستدها عادی خویش پیوستگی داده و حتی توانسته بازدهی 2/ 0 درصدی را کسب کند.


راه طولانی بازار بدهی تا بلوغ

با عرضه 4 سررسید «سخاب»ها در فرابورس، تنها دو نماد «سخاب6» با ارزش بازاری 9 هزار و 639 میلیارد و 540 میلیون ریال و «سخاب7» به‌عنوان بزرگترین اوراق اسناد گنجینه اسلامی بانکی با ارزش بازاری بالغ بر 38 هزار میلیارد ریال در چشمداشت ورود به بازار سرمایه هستند که به نظر می‌رسد طی روزهای نیاکان عرضه این دو موعد نیز در این بازار انجام شود. در این میان با وجود اینکه به مایه ورود داد و ستدها ثانویه اسناد خزانه بانکی به بازار سرمایه شاهد گسترش نسبی بازار بدهی خواهیم بود ولی این بازار همچنان فاصله زیادی با استانداردهای بین‌المللی دارد. ارزش بازار بدهی (با بشمارآوردن 6 زمان سخاب‌) 8/ 2درصد از فرآوری ناخالص داخلی و 7 درصد ارزش بازار سرمایه را متعلق به خود خواهد کرد. در این میانی بررسی‌های «آهن نت » از 15 کشور نشانه می‌دهد نسبت بازار بدهی به تولید ناخالص درونی (GDP) این کشورها بیش از 113 درصد بوده و نسبت آن به بازار سرمایه حدود 185 درصد است. موضوعی که نشان‌دهنده پتانسیل مناسب کشورمان برای گسترش هر چه اغلب این بازار است. باید توجه داشت توسعه بازار بدهی نه تنها گویه تعمیق بازار سرمایه هر کشوری را فراهم می‌آورد، بلکه در نهایت به رشد و رونق اقتصادی و گردش مالی در همگی اقتصادی کشور می‌انجامد. بازار بدهی به‌عنوان گرد از ارکان اصلی نظام جامع تامین مالی نقشی کلیدی در رشد و توسعه اقتصادی کشورها دارد. در همان سان در شرایطی که کشور با تفریق قابل توجه درآمدهای نفتی مواجه شده است، ضرورت گسترش بازار بدهی بیش از ماضی نمایان می‌شود. به جرات می‌توان ادعا کرد در حال حاضر بازار بدهی یکتا از بازارهای مفقوده در سامانه پولی و مالی ایران است و بدون توسعه مناسب این بازار نمی‌توان امید چندانی به عمق‌بخشی بازار سرمایه و همچنین بازار پول داشت. طبیعتا راه آینده اقتصاد و بازار سرمایه به‌عنوان ویترین اصلی اقتصاد، جسارت اکثریت را می‌طلبد و در این میانی می‌توان از راه گسترش روزافزون بازار بدهی چرخ رونق را به جنبش درآورد.


مزیت‌های بازار بدهی برای اقتصاد

همان‌طور که در گزارش‌های پیشین «دنیای‌اقتصاد» بررسی شد، رشد و رونق اقتصادی کشور، تقویت تامین مالی شرکت‌ها، عمق‌بخشی به بازار سرمایه، افزایش شفافیت و ترازمند شدن نرخ هوده در گرو رشد و توسعه بازار بدهی است. بر این بنیاد از یکسو، انتشار اوراق بدهی در نهایت منجر به افزایش سرمایه‌گذاری، استفاده از نیروی پیشه بیشتر و افزایش فرآوری و صادرات می‌شود. موضوعی که در نهایت زمینه رشد و رونق اقتصادی را فراهم می‌آورد. در نگاهی دیگر آمارها بازگوکننده افزایش قابل توجه سهم بازار بدهی در تامین مالی از راه بازار سرمایه است. بر این بنیاد در شرایطی که بازار بدهی به‌عنوان قدرتمندترین منبع تامین مالی شناخته می‌شود، نمی‌توان از رشد و گسترش بیشتر این بازار غافل شد. در عین حال با پروا به مکمل بودن بازار بدهی و بازار سرمایه، با گسترش روز افزون بازار بدهی شاهد تعمیق هر چه اغلب بازار سرمایه خواهیم بود.


پیشینه «سخاب»‌ها

اواخر سنه 95، اوراقی که قبل از این تنها از طریق فرابورس و تحت نظارت این نهاد مالی خرید و فروش می‌شد با تصمیم تباه مقام سیاست‌گذار به‌عنوان رقیبی برای بازار سرمایه معرفی شد تا از عرضه اوراق جدید در بازار بدهی بازداری به عمل‌ آید. این اقدام نسنجیده ولی نه فقط کمکی به تفریق نرخ سود در این بازار نکرد، بلکه بازاری غیرمجاز برپایی داد که سفته‌بازان در آن به معامله و خرید و فروش اوراق موسوم به «سخاب» پرداختند. این اوراق دست به دست میانی دلالان چرخید و اعلان فروش این اوراق راز از شبکه‌های اجتماعی و فروشگاه‌های مجازی درآورد. عدم شفافیت عرضه و تقاضای این اوراق سبب شد لغایت نرخ سودی به مراتب بالاتر از نرخ سود اوراق بدهی موجود در بازار سرمایه به «سخاب»ها وابستگی پیدا کند. بر این اساس در شرایطی که اوراق بدهی موجود در فرابورس با نرخ‌های برابر 20 لغایت 21 درصد در حال معامله‌ بودند، بازارهای غیرمتشکل به معامله اوراقی با سودهای بین 30 تا 37 درصد پرداختند. پس از آن، وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت دوازدهم تصمیم گرفت معاملات ثانویه این اوراق را به بازار سرمایه (فرابورس) منتقل کند. به این ترتیب پس از گذشت 6 ماه از توقف پاسخ اوراق بدهی دولتی در بازار سرمایه، 15 شهریورماه، فرابورس ایران گواه ابتدا عرضه اولیه «سخاب»ها بود. بر این پای بست، «سخاب5» که به گفته مدیرعامل فرابورس ایران از اطلاعات آماده‌تری برخوردار بود، در خط مقدم این اوراق پیمان گرفت الی این بار بازدهی بدون ریسک را در بازاری شفاف تعیین کند. عرضه این اوراق در فرابورس پیوستگی پیدا کرد لغایت اینکه روز ماضی گواه ابتدا داد و ستدها ثانویه چهارمین سخاب در بازار سرمایه بودیم. «سخاب4» با زمان 20 دی 96 و ارزش بازاری بالغ بر 33هزار و 722 میلیارد و 690 میلیون ریال، دومین مظهر بزرگ (پس از سخاب7) در میانی اوراق اسناد خزانه اسلامی بانکی به شمار می‌رود. حضور «سخاب4» در بازار بدهی دیروز با نرخ 948 هزار و 462ریال کلید خورد و در پیوستگی معامله یک میلیون و 670هزار سهمی به ارزش یک هزار و 587 میلیارد تومان را تجربه کرد لغایت نرخ سود موثر این اوراق در سطح 3/ 18درصدی قرار گیرد.








منبع خبر : روزنامه دنیای اقتصاد 

ویرایش : خبرگزاری آهن نت